Од дамнешни времиња, луѓето засадувале јорговани, со цел да ги збогатат своите дворови со опоен мирис и нежни цветови. Луѓето ги користеле цветовите од јоргованот за чистење на своите домови од зли духови, заштита од уроци, за благослов, привлекување на позитивна енергија. Бројни легенди се поврзани со ова украсно растение.
Според една од нив, јоргованот настанал кога пролетта го избркала снегот од нивите и го подигнала сонцето на небото. Природата тогаш, славејќи ја победата, фрлала боја на растенијата и на една зелена грмушка додала виолетова и бела боја. Така процветал јоргованот.
Виолетовиот јоргован ја симболизира првата љубов, а белиот младешката невиност. Според стара легенда, виолетовиот јоргован станал бел откако некој го оставил на гробот на млада девојка која се самоубила поради љубов.
Илјадници сорти на јоргованот се разликуваат по времето на цветање, големината, бојата, мирисот и бујноста. Популарноста на јоргованот се должи на едноставното одгледување и уникатните мирисни ноти. Расте брзо, а висината зависи од сортата и се движи од два до десет метри. Има скромни побарувања и е многу отпорен на штетници и болести.
Неповторлива декорација на милиони градини
Оваа прекрасна грмушка цвета во април и мај, а потекнува од Балканот и од Мала Азија. Во 13 век, кралот Урош Први засадил стотици садници долж долината на Ибар, како знак за добредојде на неговата идна сопруга, принцезата Јелена Анжујска.
Четири века подоцна, јоргованот почнал да го освојува светот, а на својот голем поход започнал од Отоманската империја. Од областа на денешна Турција, се ширел низ Европа, а потоа и низ целата планета. Така стана украс во милиони градини.
Денес има околу 25 видови јорговани, од кои настанале повеќе од илјада хибриди со цветови во сите нијанси на виолетова, сина, розева, бела, црвена и жолта, единечни и двојни, кои не цветаат само во април и мај. Кај некои сорти цветањето трае целото лето.
Јоргованот – Syringa vulgaris – цвета на гранчиња стари меѓу две и пет години. Режењето треба да се прави секоја втора година, за да се обезбеди обилно цветање. Оваа повеќегодишна грмушка се сади во есен или пролет, на сончево место. Добро ќе успева и во полусенка, но нема да цвета во сенка.
