Понекогаш песните што ќе останат засекогаш не се оние од кои најмногу очекуваме. Таква е приказната за „Еден бакнеж“, песната од која Нина Спирова не била воодушевена, а станала нејзин заштитен знак.
Но, за да се разбере приказната за „Еден бакнеж“, треба да се врати приказната малку поназад – во Прилеп, каде што се родила љубовта на Нина кон музиката.
„И на музиката ѝ требаат години, а јас ѝ ги дадов сите што ги имам. За разлика од многу ‘вундеркинзи’, јас никогаш немав дилема со што ќе се занимавам. Кај мене се знаеше – музиката ме чека. Во мојот роден Прилеп одев во нижото музичко училиште и потајно сонував еден ден да станам пијанистка“, раскажувала Нина.
Нејзиниот пат, сепак, можел да тргне во сосема друга насока.
„Мајка ми ми предлагаше да учам за бабица! Всушност, предлогот на мајка ми беше оправдан, во Прилеп и немаше некој друг избор во средното училиште. За среќа или за несреќа, мојот професор од музичкото училиште дојде да интервенира за да ме пуштат моите во Скопје, во Средното музичко училиште.“
Така, наместо да стане бабица, Нина заминала во Скопје да ја продолжи музичката наобразба. А музиката, како што самата велела, веќе била нејзиниот пат.
Песна во која Нина не верувала
Кога стигнала „Еден бакнеж“, Нина веќе имала сериозна музичка подготовка, но сè уште не знаела каде точно ќе ја одведе нејзиниот глас.
Во едно свое сеќавање таа раскажувала дека во тој период не била сигурна дали ќе стане оперска пејачка или пејачка на забавна музика. Имала страв од микрофонот, фотоапаратите и камерите, а славата не била нешто по кое трчала.
„Имав некаков страв од медиумите, микрофонот, фотоапаратот, камерите. Искрено, ми годи оваа анонимност, а уште повеќе ми годат повиците од колегите и уредниците да снимам нешто ново. Така, во 1962 година, на фестивалот во Опатија ја прифатив песната „Еден бакнеж“, не насетувајќи и не сонувајќи за некаква популарност.“
Затоа е уште поинтересно што токму „Еден бакнеж“ ќе стане една од песните со кои засекогаш ќе биде поврзано нејзиното име.
Песната ја напишал Христо Крстевски кога имал само 17 години, музиката е на Петар Пешев, а аранжманот го направил Драган Ѓаконовски-Шпато.
Нина и Зоран Георгиев ја извеле во Опатија, во алтернација, а песната ја освоила првата награда од публиката.
Но Нина не тргнала кон фестивалот со чувство дека во рацете има песна која ќе стане евергрин.
„Искрено, не бев воодушевена од таа песна, барав нешто многу попоетично и музички посложено“, рекла подоцна Нина.
Нина имала глас што ја издвојувал од другите, а самата била исклучително повлечена.
Нејзиниот брат Димко ја опишувал како мирна, скромна и ненаметлива жена. Иако настапувала низ регионот и го прошетала светот, никогаш не се однесувала како човек кој ужива во славата.
Дури одбивала да пее на свадби, со едноставно објаснување: „Јас сум уметник“.
Драган Ѓаконовски-Шпато ја нарекувал „македонската Ела Фицџералд“.
„Еден бакнеж“ денес звучи како нешто повеќе од стар фестивалски хит. Во песната има нешто нежно и интимно, нешто речиси срамежливо, а зад неа стои жена чиј глас бил доволно моќен да ја однесе далеку од Македонија.
Новинарот Синан Гуџевиќ има прекрасна анегдота за „Еден бакнеж“. Тој пишува дека „Еден бакнеж“ станала толку препознатлива што самиот збор „бакнеж“ го научил како македонски збор токму преку Нина Спирова. Во Санџак песната била многу позната, а во кафеаните „еден бакнеж“ дури станал и шифра за како што таму се нарекува бакнежот, „пољубац“.
Тоа е можеби најубавиот доказ што може да го добие една љубовна песна: да престане да биде само песна и да стане дел од секојдневниот говор и сеќавањата на луѓето.
За оние што ја слушале Нина, „Еден бакнеж“ не бил само наслов. Бил препознатлив глас, атмосфера и чувство.
По 45 години, во 2007 година, Милчо Манчевски го врати „Еден бакнеж“ во нов контекст, во својот филм „Сенки“.
Манчевски песната ја доживувал како дел од македонското културно сеќавање и ја искористил за атмосферата на филмот – за светот на старите предмети, радиото, мирисите и спомените од едно друго време.
Така, песната која Нина некогаш не ја сметала за доволно поетска или музички сложена, по цели децении повторно добила свое место на големиот екран.
Од една фестивалска сцена до кафеаните низ регионот, а потоа и до филмското платно на „Сенки“, „Еден бакнеж“ остана поврзан со гласот на Нина Спирова – жената која, и покрај тоа што никогаш не ја барала гласно славата, остави песна што и денес веднаш се препознава.
