Европската кујна не може да се замисли без компирите. Компирот игра важна улога во многу кујни низ Европа, а неговата историја на овие простори е многу долга. Првиот познат рецепт за салата од компири е напишан пред четиристотини години во книга од австрискиот игумен Каспар Плауц.
Класичниот рцепт кој потекнува од 17 век се состоел од комбинирање компири со масло, оцет, бибер и сол – можеме да се согласиме сите дека истиот, речиси и не се променил до ден денес.
Но, ова растение, донесено во Европа од Јужна Америка од страна на шпанските освојувачи во вториот дел од 16 век, на почетокот воопшто не било популарно.
Дури еден век подоцна, луѓето ги сфатиле бројните придобивки од компирот – прехранбен производ кој помогнал во борбата со гладот од Стариот континент.
Денес, компирот, заедно со пченицата, оризот и пченката, се меѓу најважните култури. Но, денес од друга страна пак, му се закануваат климатските промени.
„На ова растение особено му пречат високите температури ноќе“, вели биологот Маркус Тиег од Универзитетот во Виена.
Друг проблем е заситеноста на почвата со вода по поплавите, што компирот тешко го поднесува.
Тимот на биологот Тиег се обидува да открие зошто некои видови на ова растение се поотпорни од други. Биолозите истражуваат различни видови и во оранжерии и на отворено поле и ги анализираат во лабораторија. Но, Тиег вели дека тоа е генетски сложен и бавен процес.
Денес постојат многу различни видови и сорти компири, има околу илјада од нив во Европа, но само мал дел од нив се нудат на пазарот.
Побарувачката и денес во голема мера зависи од преференциите на потрошувачите.
Во времето на бенедиктинскиот игумен Плауц, веројатно било тешко да се замисли дека компирот ќе стане кулинарско упориште.
Во тоа време, компирот било егзотичното растение најчесто засадено во градините на манастирот, но уште тогаш било јасно дека има светла иднина пред него.
Уште во 1621 година, Плауц напишал дека болните и изнемоштени лица може да зајакнат и оздрават со каша од компир во комбинација со пилешко или овчо месо.
