Квалитетен сон станува сè потешко да се постигне, а причините не се сведуваат само на стресот и секојдневните навики. Климатските промени и прекумерната употреба на технологијата го нарушуваат спиењето. Дополнителен проблем е постојаната достапност поради работните обврски.
Научниците предупредуваат дека недостигот од квалитетен сон не е исклучиво личен проблем. Врз спиењето влијаат и општествените услови во кои живееме.
Според истражувањето на научници од Универзитетот Нотингем Трент, објавено во научното списание „Journal of Sleep Research“, современиот начин на живот создава повеќе меѓусебно поврзани пречки за нормален сон.
Спиењето му овозможува на организмот да ги обновува ткивата, да ги отстранува отпадните материи од мозокот и да ги зацврстува сеќавањата. Кога сонот е нарушен, последиците можат да се одразат врз физичкото и менталното здравје.
„Луѓето се свесни дека сонот е важен, но малкумина препознаваат како факторите како климатските промени, технологијата, работата во смени, урбаните средини и дезинформациите се комбинираат и влијаат врз тоа колку добро спиеме“, истакнува коавторката на истражувањето, професорката по психологија Фран Пилкингтон-Чејни.
Потоплите ноќи и технологијата го нарушуваат сонот
Еден од проблемите на кои укажуваат истражувачите се сè повисоките температури. Европа е континентот што најбрзо се загрева, а топлите ноќи можат да ја нарушат природната способност на телото да се разлади.
Поради тоа, на луѓето им е потребно повеќе време да заспијат, а во текот на ноќта почесто се будат.
Состојбата дополнително ја влошуваат сообраќајната бучава, загадувањето и вештачкото осветлување во градовите. Истражувачите посочуваат дека и загриженоста поради климатските промени може негативно да влијае врз менталното здравје и спиењето.
Особено погодени се луѓето што живеат во домови со лоша изолација или немаат финансиски можности за разладување на просториите во летните месеци.
Но, високите температури не се единствениот проблем.
Паметните часовници и апликациите можат да помогнат во препознавањето проблеми со спиењето. Сепак, нивните податоци не се секогаш доволно прецизни за поставување медицинска дијагноза.
Кај некои луѓе, постојаното проверување на резултатите создава дополнителна вознемиреност.
Оваа појава е позната како ортосомнија, односно претерана опседнатост со постигнување совршени показатели за спиењето.
Наместо да се опуштат, луѓето почнуваат да се грижат дали спиеле доволно длабоко, колку пати се разбудиле и дали нивниот паметен часовник покажува задоволителни резултати.
Дополнителен проблем претставуваат и трендовите на социјалните мрежи, меѓу кои е и таканаречениот „sleepmaxxing“, кој промовира различни методи за оптимизирање на спиењето. Дел од советите што се шират на интернет немаат доволна научна поткрепа, а некои можат да поттикнат непотребна загриженост.
Работните обврски ни го одземаат времето за одмор
Современата работна култура е уште еден фактор што влијае врз квалитетот на сонот.
Работата во смени и ноќните дежурства го нарушуваат природниот ритам на спиење. Дополнителен притисок создава очекувањето вработените да бидат достапни и по работното време.
Според процените наведени во истражувањето, околу 21 отсто од работниците во Европа работат во смени.
Особено проблематична е ноќната работа, бидејќи може да го наруши природниот циклус на спиење и будност.
Здравствените работници, вработените во транспортот и луѓето со непредвидливи работни распореди често имаат ограничени можности сами да одлучуваат кога ќе одмораат.
Истражувачите нагласуваат дека квалитетен сон не зависи само од личните навики. Важни се и условите во кои живееме и работиме.
Поради тоа, авторите на истражувањето сметаат дека подобрувањето на сонот бара пошироки промени, вклучително и подобра заштита на работниците, попредвидливи распореди и урбанистички решенија што ќе ги намалат бучавата и ноќното осветлување.
Тие укажуваат и на потребата од подобар пристап до медицински услуги за дијагностицирање и лекување нарушувања на спиењето.
„Без поширока координирана акција, овие притисоци веројатно ќе станат уште поизразени во годините што доаѓаат“, предупредува професорката Пилкингтон-Чејни.
Пораката на истражувачите е дека квалитетниот сон не зависи само од тоа кога го оставаме телефонот или колку рано легнуваме. Важни се и условите во кои живееме, работиме и одмораме.
