На почетокот сè изгледа совршено. Пораките не престануваат, вниманието е постојано, а партнерот прави да се чувствувате како најпосебната жена на светот. Но, со текот на времето нешто се менува. Почнувате да внимавате што зборувате, да се извинувате дури и кога не сте виновни и да ги премолчувате работите што ве повредуваат. Еден ден сфаќате дека повеќе не сте истата личност.
Емоционалната злоупотреба во партнерските односи не мора да биде придружена со викање, навреди или отворени закани. Понекогаш се развива постепено, преку постојани критики, потценување на чувствата и однесување поради кое личноста почнува да се сомнева во себе.
Како што објаснуваат експертите од американската здравствена институција „Кливленд клиник“, еден од механизмите на психолошка манипулација е таканаречениот „гаслајтинг“, при кој човек постепено ја губи довербата во сопственото расудување.
Иако ваквото однесување често се поврзува со нарцисоидни личности, важно е да се нагласи дека манипулацијата сама по себе не претставува доказ за нарцисоидно растројство на личноста.
Осум предупредувачки знаци дека врската ви ја нарушува самодовербата
1. Постојано се прашувате дали вие сте виновни
По секоја расправија останувате со чувство дека сте направиле нешто погрешно, дури и кога сте се обиделе само да објасните што ве повредило.
Можеби партнерот ви кажува дека претерувате, дека сте премногу чувствителни или дека погрешно сте разбрале нешто што јасно го паметите.
Кога ова се повторува, може да почнете да се сомневате во сопствените чувства и сеќавања. Токму ваквото поткопување на довербата во сопствената перцепција е карактеристично за гаслајтингот.
2. Се плашите да кажете што навистина мислите
Пред да започнете разговор, внимателно ги бирате зборовите. Размислувате дали партнерот ќе се налути, дали ќе ве игнорира или повторно ќе следува расправија.
Понекогаш одлучувате дека е полесно да премолчите.
Со текот на времето, избегнувањето конфликти може да стане поважно од изразувањето на сопствените потреби. Наместо да се чувствувате слободно во врската, живеете во постојана претпазливост.
3. Повеќе не ве радуваат работите што некогаш ги обожававте
Порано со нетрпение ги чекавте средбите со пријателките, уживавте во своите хобија и имавте планови што ве исполнуваа.
Сега сè почесто ги откажувате договорите, немате енергија и чувствувате дека целото внимание ви е насочено кон партнерот.
Губењето интерес за омилените активности може да биде поврзано со продолжен стрес и емоционална исцрпеност. Не е доказ за злоупотреба само по себе, но заслужува внимание, особено кога се појавува заедно со други предупредувачки знаци.
4. Сè поретко се гледате со семејството и пријателите
Изолацијата не мора да започне со директна забрана за дружење.
Понекогаш партнерот постојано ги критикува вашите блиски, се навредува кога поминувате време без него или создава чувство на вина секогаш кога ќе посакате да излезете.
Постепено почнувате сами да ги избегнувате средбите за да не предизвикате нов конфликт.
Според американската Национална линија за помош при семејно насилство, изолирањето од блиските може да биде еден од облиците на емоционална злоупотреба, бидејќи ја намалува достапната поддршка.
5. Постојано се трудите да бидете „доволно добри“
Се обидувате да бидете потрпеливи, поразбирливи и повнимателни. Верувате дека, ако најдете вистински начин да разговарате со партнерот, работите конечно ќе се подобрат.
Но, очекувањата постојано се менуваат.
Она што вчера било доволно, денес веќе не е. Наместо да се чувствувате сакано и прифатено, почнувате да верувате дека љубовта мора постојано да ја заслужувате.
6. Се извинувате само за да заврши расправијата
Извинувањето е здрав дел од секоја врска кога човек навистина направил грешка. Проблемот настанува кога постојано ја преземате вината само за да го смирите партнерот.
Можеби се извинувате за неговото расположение, за прашање што сте го поставиле или за тоа што сте побарале внимание.
Со текот на времето може да ја изгубите способноста јасно да препознаете каде завршува вашата одговорност, а каде започнува неговата.
7. Се чувствувате осамено и кога сте заедно
Физичкото присуство на партнерот не значи и емоционална блискост.
Може да поминувате многу време заедно, а сепак да чувствувате дека вашите мисли, стравови и потреби немаат место во односот.
Кога секој обид за разговор завршува со омаловажување, игнорирање или префрлање на вината, човек може постепено да престане да бара разбирање.
Таквата осаменост понекогаш е потешка од самотијата, бидејќи се јавува токму во односот во кој очекувате поддршка.
8. Повеќе не се препознавате себеси
Ова може да биде еден од најболните моменти.
Се сеќавате на жената што сте биле пред врската: посигурна во себе, послободна, со повеќе желби и планови.
Сега почесто се чувствувате вознемирено, уморно или несигурно. Се прашувате кога сте почнале толку многу да се менувате.
Долготрајната изложеност на емоционална злоупотреба може сериозно да ја наруши самодовербата и психолошката благосостојба.
Како да препознаете дали станува збор за тежок период или нездрав однос?
Секоја врска има несогласувања. Партнерите понекогаш кажуваат нешто погрешно, се повредуваат меѓусебно или минуваат низ периоди на поголем стрес.
Но, постои разлика меѓу повремен конфликт и повторувачки образец во кој едната личност постојано се чувствува заплашено, понижено или контролирано.
Важни прашања се дали можете слободно да кажете што чувствувате, дали партнерот ја презема одговорноста за своите постапки и дали вашите лични граници се почитуваат.
Психолозите предупредуваат дека последиците од емоционалната злоупотреба не треба да се потценуваат само затоа што не постојат видливи физички повреди.
Доколку препознавате повеќе од овие обрасци во сопствената врска, разговорот со психолог или психотерапевт може да помогне подобро да ја разберете ситуацијата. Поддршката од доверливи луѓе исто така е важна, особено кога постојат страв, контрола или изолација.
И запомнете: здравата љубов не бара постојано да се откажувате од себе за да го задржите другиот.
