Секоја година, на 31 октомври, милиони луѓе ширум светот ја одбележуваат Ноќта на вештерките со необични костими, страшни маски и осветлени тикви. Иако денес овој празник најчесто се поврзува со американската култура, неговите корени се многу постари и водат до древните келтски обичаи.
Ноќта на вештерките, позната и како Halloween, со текот на времето претрпела бројни промени. Зад современите забави и украсувањето на домовите се крие историја исполнета со верувања за светот на мртвите, древни ритуали и народни легенди, пишува „Историјски забавник“.
Како започнала традицијата?
Корените на Ноќта на вештерките се поврзуваат со келтскиот празник Самхаин, кој го означувал крајот на жетвата и почетокот на потемниот дел од годината. Келтите, кои живееле на територијата на денешна Ирска и други делови од Европа, верувале дека во ноќта пред 1 ноември границата меѓу светот на живите и мртвите станува особено тенка.
Според нивните верувања, духовите на починатите можеле да се вратат меѓу живите. За да се заштитат, луѓето носеле маски и необична облека, а за време на празнувањето палеле големи огнови.
Со ширењето на христијанството, старите обичаи постепено се испреплетувале со христијанските празници посветени на сеќавањето на починатите. Називот Halloween потекнува од изразот All Hallows’ Eve, односно вечерта пред Денот на сите светци, кој во западната христијанска традиција се одбележува на 1 ноември.
Зошто токму тиквата станала симбол на празникот?
Еден од најпрепознатливите симболи на Ноќта на вештерките е издлабената тиква со страшно лице и запалена свеќа во внатрешноста. Но, првично, за оваа намена воопшто не се користеле тикви.
Традицијата се поврзува со ирската народна легенда за Џек О’Лантерн, човек кој, според преданието, успеал да го измами ѓаволот. По смртта, Џек не можел да најде мир и бил осуден вечно да талка во темнината.
За да си го осветли патот, носел издлабена репка во која ставил жарче. Токму оваа приказна станала инспирација за обичајот на резбање зеленчук и поставување светлина во него.
Во Ирска и Шкотска луѓето традиционално користеле репки и друг коренест зеленчук. Кога ирските доселеници во 19 век ја пренеле традицијата во Северна Америка, откриле дека тиквите се поголеми и полесни за резбање.
Така тиквата постепено станала главен симбол на празникот.
Како настанал обичајот децата да бараат слатки?
Денешната традиција децата да одат од врата на врата, маскирани во различни ликови, има врска со постари европски обичаи.
Во средновековна Европа постоела практика луѓето да посетуваат домови и да добиваат храна во замена за молитви за починатите. Со текот на времето, ваквите обичаи се менувале и се испреплетувале со традицијата на маскирање.
Во Северна Америка се развил современиот обичај trick or treat, при кој децата бараат слатки од соседите.
Во текот на 20 век, особено со развојот на филмската индустрија и масовната култура, Ноќта на вештерките станала еден од најпознатите сезонски празници.
Иако денес многумина ја доживуваат првенствено како повод за забава, зад маските и осветлените тикви стојат векови народни преданија и традиции што се менувале со секоја нова генерација.
