Денеска е петок, 13 ноември, трет и последен петок 13. во 2026 година. Претходните два беа во февруари и во март, а три е најголемиот број вакви датуми што може да ги има во една календарска година. Датумот, сепак, е попознат по суеверието што го следи отколку по календарската математика.
Како петокот и бројот 13 добиле лош глас?
Точното потекло на суеверието е неизвесно. Во западната традиција, и петокот и бројот 13 одделно се поврзувале со несреќа. Едно од најпознатите толкувања се повикува на христијанството. На Тајната вечера биле присутни Исус и неговите дванаесет апостоли, а распнувањето на Исус се одбележува на Велики петок. Овие две асоцијации често се наведуваат како можно објаснување за подоцнежното поврзување на денот и бројот.
Со датумот се поврзува и една историска епизода. На 13 октомври 1307 година, во петок, францускиот крал Филип Четврти наредил апсење на витезите темплари. Врската меѓу апсењата и потеклото на суеверието останува претпоставка.
До почетокот на 20 век, петок 13. веќе бил доволно препознатлив за да стане наслов на роман. Во 1907 година, американскиот автор Томас Лосон објавил приказна во која берзански посредник го користи суеверието за да предизвика паника на Волстрит.
Децении подоцна, хорор-филмот „Петок 13.“ од 1980 година му даде на датумот препознатливо место во популарната култура.
Дали петок 13. навистина е поризичен?
Датумот бил предмет и на научни истражувања. Во студија објавена во 2004 година, истражувачи од Универзитетот во Хелсинки ги споредиле сообраќајните несреќи со повредени на петок 13. со оние на други петоци. Анализата не покажала зголемен број несреќи со повредени на датумот што го следи суеверието.
Ако денес ви се истури кафето или ви избега автобусот, можеби полесно ќе го запомните токму затоа што е петок 13. На обичен петок, истата случка веројатно би ја заборавиле до ручек.
