Кога есента полека ѝ го отстапува местото на зимата, а домовите се исполнуваат со мирис на свежо подготвена храна и исчекување на најблиските, доаѓа еден од најпочитуваните празници во македонската православна традиција, Митровден.
На 8 ноември, православните верници го празнуваат споменот на Светиот великомаченик Димитриј Солунски. За многу македонски семејства ова е домашна слава, ден кога се отвораат вратите за роднините и пријателите, се палат свеќи и се упатуваат молитви за здравје и благосостојба.
Митровден има и посебно место во народниот календар. Нашите предци го сметале за граница меѓу топлиот и студениот дел од годината, време кога завршувале најголемите полски работи и животот постепено се повлекувал во топлината на домот.
Кој бил Свети Димитриј Солунски?
Свети Димитриј живеел на преминот меѓу третиот и четвртиот век во Солун. Според црковното предание, потекнувал од угледно семејство и заземал висока воена положба.
Во време кога христијаните биле прогонувани, тој отворено ја исповедал својата вера и одбил да се откаже од неа. Поради тоа бил затворен и погубен, а подоцна бил почитуван како великомаченик.
Во православната традиција Свети Димитриј се нарекува и Чудотворец и Мироточив. Неговиот лик со векови се среќава на иконите и фреските во православните храмови, а неговото име го носат бројни цркви и манастири.
За верниците, неговиот живот претставува сведоштво за истрајноста во верата, храброста и верноста кон сопствените убедувања.
„Дојде ли Митровден, чекај си Ѓурѓовден“
Во македонската народна традиција, Митровден и Ѓурѓовден биле два важни ориентири во годината.
Ѓурѓовден го најавувал топлиот период, кога природата се будела и започнувале интензивните земјоделски работи. Митровден, пак, означувал дека жетвата и бербата се завршени, деновите стануваат пократки, а зимата е сè поблиску.
Оттука потекнува и народната поговорка: „Дојде ли Митровден, чекај си Ѓурѓовден“.
Во минатото, овој ден имал и практично значење за животот на селските заедници. На Митровден се правеле договори за работа, се пресметувале обврските и се договарало ангажирањето на овчари, сточари и други работници за наредниот период.
Празникот бил потсетник дека трудот на нивите завршува, но и дека започнува времето кога семејството поминува повеќе часови заедно.
Како се празнува Митровден во македонските домови?
Во семејствата што го слават Свети Димитриј како домашна слава, празничниот ден започнува со молитва и посета на црква.
Вообичаено се подготвува славски леб, се носи вино за благослов и се пали свеќа во чест на светителот. Начинот на празнување може да се разликува во зависност од семејната и локалната традиција.
Празничната трпеза е повод да се соберат блиските, да се обноват роднинските врски и да се посака здравје на домаќините.
Во многу домови, токму ваквите слави се меѓу најубавите спомени од детството. Се паметат гостите што доаѓале секоја година, разговорите што траеле до доцна и чувството дека на празникот сите повторно се заедно.
Но суштината на славата не е во богатството на трпезата. Во христијанското разбирање, најважни се молитвата, благодарноста, гостопримството и почитта кон ближните.
Митровден е и именден за многумина што го носат името на светецот, меѓу кои Димитар, Димитрија и Митре.
Иако денешниот начин на живот е многу поразличен од оној на нашите предци, Митровден и понатаму го чува своето место во македонските домови.
Тоа е празник што нè потсетува на луѓето од кои сме ги наследиле обичаите, на семејните приказни што се пренесуваат низ генерациите и на вредноста на заедничките моменти.
Во време кога секојдневието често нè оддалечува едни од други, ваквите празници ни даваат причина повторно да се собереме околу иста маса.
И можеби токму во тоа се крие најубавото значење на Митровден: да се зачува верата, да се негува традицијата и да не се заборават луѓето што го прават домот вистински дом.
Нека е за многу години Митровден, со здравје, мир и радост во секое семејство што го празнува!
