Дали првото нешто што го правите наутро е проверување на социјалните мрежи, а последното пред спиење повторно е прелистување на објавите? Ако одговорот е потврден, не сте единствени. Социјалните мрежи станаа дел од секојдневните навики на милиони луѓе, но нивното влијание врз менталното здравје сè почесто е предмет на истражувања.
Според податоците што ги наведува истражувачкиот центар „Пју“, 68 проценти од луѓето во САД користат социјални мрежи, а многумина ги проверуваат своите профили непосредно пред спиење.
Иако често се поврзуваат со негативни последици, социјалните мрежи не се нужно штетни. Психотерапевтката Брит Френк, авторка на книгата „Науката зад чувството да си заглавен“, објаснува дека нивното влијание зависи од начинот на кој ги користиме, пишува „Хелтлајн“.
Како социјалните мрежи влијаат врз менталното здравје?
Една од најчестите негативни последици е постојаното споредување со другите. На социјалните мрежи гледаме внимателно избрани фотографии од патувања, среќни семејства и навидум совршени тела, што кај некои луѓе создава чувство на незадоволство од сопствениот живот.
Психотерапевтката Витни Гудман, авторка на книгата „Токсична позитивност“, вели дека многу нејзини клиенти се чувствуваат помалку вредни по прелистувањето на социјалните мрежи.
Постојаното споредување со идеализираните фотографии може да предизвика и незадоволство од физичкиот изглед. Со овој проблем е поврзан феноменот наречен „Снепчет дисморфија“, при кој филтрите и дигитално обработените фотографии придонесуваат за создавање нереални стандарди за убавина.
Друг проблем е нарушувањето на сонот. Користењето социјални мрежи до доцна во ноќта може да доведе до подоцнежно легнување, пократко спиење и послаб квалитет на одморот.
За ова придонесува и стравот дека ќе пропуштиме нешто важно, познат како ФОМО. Поради него, многумина продолжуваат да ги проверуваат известувањата и кога веќе треба да спијат.
Истражувањата укажуваат и на поврзаност меѓу користењето социјални мрежи и анксиозните и депресивните симптоми. Сепак, тоа не значи дека социјалните мрежи се директна причина за овие состојби, бидејќи некои луѓе ги користат токму за полесно да се справат со веќе постојни психолошки тешкотии.
„Прекумерното користење на социјалните мрежи ни го одзема времето што би можеле да го посветиме на други активности корисни за менталното здравје“, објаснува Гудман.
Наместо постојано да го проверуваме телефонот, тоа време би можеле да го поминеме со блиските, во природа или занимавајќи се со активности што ни причинуваат задоволство.
Психотерапевтите предупредуваат и на влијанието на политичките расправии, дезинформациите и вознемирувачките вести што секојдневно се појавуваат на социјалните мрежи. Постојаната изложеност на вакви содржини може да предизвика стрес и фрустрација, поради што се препорачува внимателен избор на изворите на информации.
Сепак, социјалните мрежи имаат и позитивни страни. Тие овозможуваат полесно поврзување со луѓе со слични интереси, пристап до групи за поддршка и информации за менталното здравје.
За луѓето што имаат ограничени можности за дружење во живо, онлајн заедниците можат да понудат чувство на припадност. Социјалните мрежи се корисни и за учење нови вештини, развивање креативност и споделување лични интереси.
Пет совети за поздрав однос со социјалните мрежи
Според Гудман, првиот чекор е да разбереме зошто толку често посегнуваме по телефонот. Дали сакаме да комуницираме со пријателите, да дознаеме нешто ново или едноставно се обидуваме да избегнеме непријатни чувства?
Експертите препорачуваат неколку промени што можат да помогнат во воспоставувањето поздрави навики.
1. Не го започнувајте денот со телефон. Наместо веднаш по будењето да ги проверувате објавите, посветете си време за појадок или кратка утринска активност. Избегнувајте ги социјалните мрежи и непосредно пред спиење.
2. Внимателно избирајте кого следите. Ако одредени профили постојано ви предизвикуваат незадоволство или вознемиреност, размислете дали сакате да продолжите да ги следите. Изберете содржини што ви се корисни и позитивно влијаат врз вашето расположение.
3. Ограничете го времето пред екранот. Одредете периоди во денот кога ќе ги користите социјалните мрежи. Можете да ги искористите и опциите на телефонот за следење и ограничување на времето поминато во апликациите.
4. Препознајте ги своите навики. Обрнете внимание кога најчесто го земате телефонот. Ако забележите дека посегнувате по него секогаш кога ви е здодевно или сте вознемирени, обидете се да пронајдете друга активност.
5. Не бидете престроги кон себе. Ако повторно поминете повеќе време на социјалните мрежи отколку што сте планирале, не се обвинувајте. Платформите се создадени така што го задржуваат вниманието, па затоа промената на навиките бара време.
Експертите советуваат да побарате стручна помош доколку користењето социјални мрежи почне сериозно да влијае врз вашето секојдневие, личните односи или психолошката состојба.
Особено внимание треба да се посвети ако постојано се споредувате со другите, ги занемарувате сопствените потреби или не успевате да го ограничите времето пред екранот и покрај негативните последици.
На крајот, целта не е целосно да се откажеме од социјалните мрежи, туку да научиме да ги користиме на начин што нема да го нарушува нашето ментално здравје. Со поставување разумни граници и внимателен избор на содржините, можеме да ги искористиме нивните предности без да дозволиме да ни го диктираат секојдневието.
