Дали некогаш сте се запрашале дали вашите мисли оставаат траги подлабоки од моменталното лошо расположение? Верувањето дека песимизмот и загриженоста се само привремени состојби на умот, може да биде погрешно. На оваа констатација укажува науката, која открива дека начинот на кој размислуваме во реално време го менува физичкиот состав на мозокот. Негативните ментални обрасци буквално го „успиваат“ делот од мозокот наречен фронтален лоб, центарот за управување, правејќи нè поподложни на стрес, болка и анксиозност. Сепак, добрата вест е дека овој процес не е еднонасочна улица.
Познатиот психијатар Даниел Амен ги сподели резултатите од неодамнешно истражување во кое беа анализирани снимки од мозокот на лица кои се борат со анксиозност. Она што го откриле го доведува во прашање широко распространетото мислење дека мислите се само минливи ментални случувања. Истражувањето покажува директна врска помеѓу негативното размислување и функцијата на мозокот, влијаејќи на сè, од способноста за концентрација до интензитетот на физичката болка што ја чувствуваме.
Тимот на Амен проучувал речиси две илјади лица со анксиозност за да види како постојаните негативни обрасци на размислување влијаат на активноста на мозокот. Резултатите биле многу јасни – колку почесто човек се препушта на негативни мисли, толку функцијата на фронталниот лоб е послаба.
Маѓепсан круг на негативни мисли
Во паралелни истражувања покажано е дека лицата кои пријавуваат ниско ниво на надеж или задоволство од животот имаат многу сличен образец – намалена активност на фронталниот лоб. Со други зборови, мозокот станува помалку способен да го смири својот внатрешен аларм, создавајќи маѓепсан круг од кој е тешко да се излезе.
Пет начини за градење отпорност
Добрата вест е дека овој процес не е неповратен. Мозокот е исклучително „пластичен“, што значи дека може да се менува и прилагодува во текот на животот. Токму затоа е можно свесно да се зајакнат деловите на мозокот одговорни за смиреност, јасност и емоционална стабилност.
Еден начин, истакнува Амен, е да ги гледаме негативните мисли како научни хипотези, а не како апсолутни вистини. Кога ќе се појави песимистичка мисла, корисно е да запрете и да се запрашате: Дали оваа мисла е точна? Дали е корисна? Постои ли друг начин да ја гледам оваа ситуација? Таков ментален „чекор назад“ го активира фронталниот лоб и ја прекинува автоматската спирала на негативноста.
Важна улога игра и надежта. Таа не е само емоција, туку и состојба на мозокот која го поддржува здравјето на фронталниот лоб. Активности кои создаваат чувство на напредок – поставување мали цели, учење нови вештини или планирање на иднината – ја зајакнуваат невронската патека поврзана со оптимизмот.
Негативните мисли исто така можат да го зголемат чувството на болка, па управувањето со менталната состојба станува подеднакво важно како и грижата за телото. Техники како свесно дишење, кратки вежби или стабилна дневна рутина му помагаат на нервниот систем да го препознае чувството на безбедност и да спречи стресот да прерасне во физичка напнатост.
Стручњаците ја нагласуваат и важноста на основните животни навики. Доволно сон, стабилно ниво на шеќер во крвта и избегнување супстанции кои ја забавуваат нивната активност.
Сè ова води до еден интересен заклучок: нашите мисли имаат многу поголема моќ отколку што често мислиме. Тие не само што го обликуваат нашиот поглед на светот, туку буквално го менуваат начинот на кој мозокот ги обработува емоциите, ги интерпретира физичките сензации и реагира на животните предизвици.
Негативноста секогаш ќе биде дел од животот, но не мора да го контролира нашиот внатрешен свет. Кога своите мисли ги гледаме со доза љубопитност, наместо автоматски да ги прифаќаме како факти, не го менуваме само расположението. Го градиме мозокот кој е поотпорен, поурамнотежен и подолгорочно способен да го поддржи нашето ментално и физичко здравје.
