Главоболката често ја припишуваме на недоспивање, стрес или недоволно вода. Но таа не е една болест со една причина, туку симптом што може да се појави во различни облици. Кај многу луѓе станува збор за примарна главоболка, како мигрена или главоболка од тензија. Понекогаш, сепак, болката може да биде поврзана со друга здравствена состојба.
Колку е распространет проблемот покажува анализата на Глобалното оптоварување со болести за 2023 годинаанализата на Глобалното оптоварување со болести за 2023 година. Истражувачите процениле дека 2,9 милијарди луѓе во светот живееле со некое нарушување поврзано со главоболка. Мигрената имала особено голем удел во годините поминати со попреченост. Авторите предупредуваат и на главоболката поврзана со прекумерна употреба лекови за болка.
Светската здравствена организација наведува дека главоболките се меѓу најчестите нарушувања на нервниот систем, но и дека многу луѓе не добиваат соодветна дијагноза и третман. Затоа, честата главоболка не треба автоматски да се прифаќа како нешто што „мора да се издржи“.
Мигрена и главоболка од тензија не се исти
Мигрената обично се јавува во напади што можат да траат од четири до 72 часа. Болката често е умерена или силна, пулсирачка и присутна на едната страна, но не секогаш. Може да се влоши при вообичаено движење и да биде придружена со мачнина, повраќање или чувствителност на светлина и звук. Кај некои луѓе пред нападот се јавува аура, односно привремени визуелни или сетилни промени.
Главоболката од тензија почесто се опишува како притисок или стегање, како лента околу главата. Најчесто е присутна од двете страни и не се засилува при секојдневни активности. Сепак, симптомите може да се преклопуваат, па описот на болката сам по себе не е доволен за сигурна дијагноза.
Недостигот од сон, стресот, алкохолот или одредени намирници можат да предизвикаат напад кај дел од луѓето, но не кај сите. Затоа е корисно да се следат повторливите обрасци, вклучително и со календар за главоболки. Таквата белешка може да помогне да се забележи колку често се јавува болката, колку трае и што ѝ претходи.
Често се слуша и советот дека водата ќе ја реши главоболката. Научните податоци се повнимателни. Во рандомизирано истражување со 102 возрасни лица со повторливи главоболки, групата што добивала совет да пие дополнителни 1,5 литри вода дневно пријавила мало подобрување во квалитетот на животот. Но истражувачите не утврдиле значајно намалување на бројот на денови со главоболка. Систематски преглед на две рандомизирани студии забележал ограничени и нееднакви резултати. Тоа значи дека соодветниот внес на течности е важен за општото здравје, но не треба да се претставува како сигурен лек за мигрена или за секоја главоболка.
Кога болката бара лекарска процена
Една важна причина за консултација е честото посегнување по лекови против болка. Главоболка поврзана со прекумерна употреба лекови може да се развие кога болката се јавува најмалку 15 дена месечно, а лекови за акутен напад се употребуваат редовно повеќе од три месеци. Прагот на денови на употреба зависи од видот на лекот. Ова не е алатка за самодијагноза, но е причина со лекар да се разговара за зачестената болка и терапијата.
Ненадејна, експлозивна главоболка што за кратко време станува исклучително силна бара итна медицинска процена. Итна помош е потребна и ако болката е придружена со слабост или вкочанетост на рака или нога, нарушен говор, проблеми со видот, конфузија, висока температура или вкочанет врат, како и ако се појавила по повреда на главата. Нов тип главоболка, болка што прогресивно се влошува или почнува по 50-годишна возраст исто така треба да ја процени лекар.
За повеќето луѓе главоболката не значи дека имаат опасна болест. Но нејзината зачестеност, карактерот и придружните симптоми се важни. Запишувањето на нападите и разговорот со лекар можат да помогнат да се утврди дали станува збор за мигрена, главоболка од тензија, прекумерна употреба лекови или друга причина, и кој третман е соодветен.
