Мирисот на лаванда, жалфија и рузмарин за многумина е синоним за Медитеранот, но овие билки сè почесто се садат и во континенталните градини. Иако изгледаат отпорни и лесни за одгледување, медитеранските билки имаат свои „барања“, а погрешниот момент за садење често е причината зошто не успеваат.
За разлика од зеленчукот и од повеќето цветни растенија, медитеранските видови не сакаат студена и влажна почва. Нивната природна средина ја одликуваат благи зими, многу сонце и добро дренирана почва, поради што времето на садење е клучно за нивниот раст и развој.
Пролетта е најсигурниот избор
Во повеќето континентални подрачја пролетното садење е единствената сигурна опција и се препорачува од април до мај, кога ќе помине опасноста од мраз, а почвата доволно ќе се затопли. Така растенијата ја имаат целата вегетациска сезона за развој на коренот и за приспособување пред зимата.
Есенското садење има свои предности, но се препорачува исклучиво во подрачја со благи зими. Топлата почва и поголемата влажност овозможуваат побрзо вкоренување, но во континенталните градини младите растенија често страдаат од мраз и од зимска влага.
Разлики меѓу растенијата
Лавандата и рузмаринот се најчувствителни на влага и на ниски температури, па најдобро е да се садат исклучиво напролет.
Жалфијата е нешто поотпорна, но и натаму бара пропустлива почва и сончево место.
Ловорот, кој инаку е долговечно и силно растение, е чувствителен додека е млад, па во континенталните подрачја треба да се сади напролет и во првите години да се заштити.
Како правилно да се садат медитеранските билки во градината?
Успешното садење медитерански билки започнува со избор на место. Лавандата, жалфијата, рузмаринот и ловорот бараат многу сонце, најмалку 6 до 8 часа дневно, и места на кои водата не се задржува. Идеално е местото да биде благо возвишено или барем природно пропустливо, бидејќи овие растенија многу потешко поднесуваат вишок влага отколку повремена суша.
Пред садење потребно е да се подготви почвата. Ако земјата е тешка и глинеста, додадете груб песок, малку чакал или камчиња за да се обезбеди добра дренажа.
Важно е растението да се посади на истата длабочина на која растело во садот, при што вратот на коренот треба да остане во рамнина со почвата или дури малку над неа. Претерано длабоко садење е една од честите грешки.
Пред самото садење се препорачува коренот лесно да се рашири ако растението долго време било во сад. Откако растението ќе се смести во дупката, почвата се притиска нежно со раце, без газење, за да се отстранат воздушните џебови. Веднаш по садењето растението треба убаво да се наводни за да се слегне почвата околу коренот.
Наводнување и ѓубрење
Во следниот период полевањето треба да биде умерено. Иако младите растенија бараат малку повеќе влага додека не се „фатат“, постојано мокра почва може повеќе да им штети отколку да им користи. Подобро е да се полеваат поретко, но обилно, и да се остави површинскиот слој на почвата да се исуши помеѓу полевањата.
Лавандата најчесто не треба воопшто да се ѓубри, додека жалфијата и рузмаринот можат да поднесат мала количина органско ѓубриво или компост при садењето. Ловорот е малку потолерантен на хранливи почви, но ни кај него не треба да се претерува. Ако се користи ѓубриво, најдобро е да се додаде само при садењето, а не во текот на првата вегетација.
