Октомври е Месец на подигнување на свеста за ракот на дојка, период кога особено се нагласува значењето на раното откривање на болеста. Иако грутката во дојката е еден од најпознатите предупредувачки знаци, ракот на дојка може да предизвика и други промени, а во раните фази понекогаш не дава никакви симптоми.
Според Светската здравствена организација, ракот на дојка е најчесто дијагностицираниот вид рак кај жените во светот. Раното откривање и навременото лекување значително ги подобруваат можностите за успешно справување со болеста.
Токму затоа е важно жените да знаат како вообичаено изгледаат и какви се на допир нивните дојки, но и да препознаат кога одредена промена бара лекарски преглед.
Кои промени на дојките не треба да ги игнорирате?
Нова грутка или задебелување
Новата грутка во дојката или под пазувата е еден од најчестите симптоми. Иако многу грутки се бенигни, секоја нова промена треба да ја процени лекар.
Важно е да се знае дека грутката не мора да биде болна. Некои промени се тврди и неподвижни, но други можат да бидат меки или чувствителни на допир.
Промени на кожата
Вдлабнатини, набирање или задебелување на кожата на дојката се промени што заслужуваат внимание. Во некои случаи кожата може да добие изглед што потсетува на кора од портокал.
Црвенилото, отокот и промените на текстурата исто така треба да се проверат, особено ако се нови или не исчезнуваат.
Промени на брадавицата
Вовлекување на брадавицата што претходно не било присутно, појава на ранички или лупење на кожата може да бидат предупредувачки знаци.
Посебно внимание бара спонтан исцедок од брадавицата, особено ако е крвав или се појавува само на едната дојка.
Промена на големината или обликот на дојката
Природно е двете дојки да не бидат целосно симетрични. Но, ако забележите нова промена во нивната големина или облик, потребно е да се утврди причината.
Болка што не поминува
Болката во дојките често е поврзана со хормонални промени и најчесто не е знак за рак. Сепак, нова, постојана болка во одреден дел од дојката треба да се провери.
Овие симптоми не значат автоматски дека станува збор за рак. Можат да бидат предизвикани и од цисти, инфекции или други бенигни состојби, но причината треба да ја утврди здравствен работник.
Зошто редовните прегледи се важни и кога немате симптоми?
Една од најважните информации за ракот на дојка е дека болеста може да се развива без забележливи промени.
Мамографијата овозможува откривање на одредени промени пред тие да станат доволно големи за да се почувствуваат со допир. Затоа, скринингот има значајна улога во раното откривање на болеста.
Во Македонија постои национална програма за бесплатен мамографски скрининг. Според информациите објавени на официјалниот портал за електронско здравство, за програмата можат да се пријават жени на возраст од 40 до 69 години кои немаат симптоми и не направиле мамографија во последните две години.
Информациите и можноста за пријавување се достапни на официјалниот портал за скрининг.
Жените со зголемен ризик, на пример поради семејна историја на рак на дојка, треба да разговараат со лекар за индивидуален план за следење и прегледи.
Познавањето на сопствените дојки исто така е важно. Редовното обрнување внимание на нивниот изглед и промените што се чувствуваат при допир може да помогне навреме да се забележи нешто невообичаено. Сепак, самопрегледот не ја заменува мамографијата или лекарскиот преглед.
Доколку забележите нова грутка, промена на кожата, исцедок или друг необичен симптом, не чекајте следен рутински скрининг. Обратете се кај лекар за соодветна процена.
Октомври е потсетник дека грижата за здравјето на дојките не треба да биде ограничена на еден месец. Препознавањето на промените и навременото обраќање кај лекар можат да направат значајна разлика.
