Во младоста често ни е важно да запознаваме нови луѓе и да оставиме што повеќе можности отворени. Со годините, едно попладне со близок пријател може да ни значи повеќе од цел викенд исполнет со договори. Според Лаура Карстенсен, професорка по психологија на Универзитетот „Стенфорд“, ваквата промена во приоритетите има врска со начинот на кој го доживуваме времето што ни претстои.
Во истражување што траело десет години, Карстенсен и нејзините соработници во неколку наврати ги прашувале учесниците како се чувствуваат во различни моменти од денот. Со текот на годините, нивните одговори во просек покажале поголема емоционална стабилност и поповолен однос меѓу пријатните и непријатните емоции. Учесниците почесто пријавувале и дека истовремено чувствуваат различни емоции, како радост и тага.
Блиските луѓе добиваат повеќе место во распоредот
Карстенсен ова го објаснува со теоријата на социоемоционална селективност. Кога иднината ни изгледа долга, полесно вложуваме време во нови познанства и искуства чие значење можеби ќе го разбереме подоцна. Кога стануваме посвесни дека времето е ограничено, поголема вредност добиваат односите во кои веќе има блискост и доверба.
Оттука, помал круг пријатели може да биде свесен избор. Некој ќе одбие уште една обврска за да има време за разговор со личност пред која може да зборува отворено. Тоа искуство се разликува од осаменоста, кога човек сака повеќе блискост и контакт отколку што има.
Некои планови конечно добиваат датум
Со годините може да се смени и одговорот на прашањето што вреди да се одложи. Образованието, кариерата и финансиската сигурност бараат планирање. Но, додека ги исполнуваме тие обврски, лесно е средбите, патувањата и омилените активности да ги оставиме за некој помирен период.
Позрелите години можат да донесат поинаков распоред на амбициите. За некого тоа ќе биде курс по јазик што отсекогаш сакал да го научи, а за друг редовна прошетка со пријател со кого со месеци се обидува да се види. Поместувањето е во тоа што и задоволството што можеме да го почувствуваме денес добива место меѓу долгорочните цели.
Повеќе ни значи кога нашиот труд му користи некому
Карстенсен и нејзините соработници ја истражувале и улогата на наградите во мотивацијата за пешачење. Во еден експеримент споредувале како луѓе од различни возрасти реагираат кога со одењето можат да заработат награда за себе, за блиска личност или за добротворна организација. Прашањето било дали тоа кому му користи нашиот труд влијае врз подготвеноста да вложиме повеќе напор.
Во секојдневието, чувството дека придонесуваме може да дојде од сосема обични нешта. На колега му пренесуваме нешто што сме го научиле со години работа, му помагаме на сосед со конкретна обврска или одвојуваме време за некој што минува низ тежок период.
Здравјето, финансиската сигурност и загубата на блиски луѓе влијаат врз тоа како секој човек ги доживува подоцнежните години. Истражувањето на Карстенсен покажува дека емоционалната рамнотежа може да се подобрува постепено. Со текот на времето, дел од луѓето стануваат попребирливи околу тоа кому и на што ќе му посветат еден обичен ден.
